Księga wieczysta- opłaty

Informacje z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych (odpisy, zaświadczenia, wgląd do księgi wieczystej) udostępnia Centralna Informacja Ksiąg Wieczystych oraz jej ekspozytury w wydziałach ksiąg wieczystych sądów rejonowych, w których wdrożono system informatyczny.

Centralna Informacja Ksiąg Wieczystych pobiera następujące opłaty od wniosków o wydanie:

• odpisu zwykłego księgi wieczystej - 30 zł,


• odpisu zupełnego księgi wieczystej - 60 zł,


• zaświadczenia o zamknięciu księgi wieczystej - 10 zł.

Więcej informacji na stronach nowej księgi wieczystej.

W sprawach z zakresu prawa o księgach wieczystych - rozdział II ustawy (art. 42 do art. 48) wprowadza się zasadę stałych opłat, niezależnych od wartości prawa:

• opłata od wniosku o wpis w księdze wieczystej własności, użytkowania wieczystego lub ograniczonego prawa rzeczowego tj.: użytkowania, służebności, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej oraz hipoteki wynosi najczęściej 200 zł, a w szczególnych przypadkach 150 zł,


• jeżeli wniosek dotyczy wpisu udziału w prawie pobiera się częśc opłaty stałej, proporcjonalnie do wysokości udziału, jednak nie mniej niz 100 zł,


• opłata za wniosek o wykreślenie wpisu wynosi 50% opłaty za wpis,


• opłata za założenie księgi wieczystej wynosi 60 zł,


• opłata za połaczenie nieruchomości w jednej księdze wieczystej 60 zł.

Brak księgi wieczystej

Dlaczego nie ma księgi wieczystej?

Zdarza się, że niektóre nieruchomości nie mają księgi wieczystej. Najczęściej taka sytuacja dotyczy gruntów wiejskich. Oczywiście nie oznacza to, że prawo własności do takiej nieruchomości nie może zostać skutecznie przeniesione. Wymagane jest jednak wykazanie przez sprzedającego jego tytułu prawnego na podstawie innych dokumentów niż księga wieczysta. Mogą być to różnego typu dokumenty, w zależności od sytuacji prawnej danej nieruchomości, np. akty własności ziemi, decyzje administracyjne, umowy darowizny, stwierdzenia nabycia spadku. W praktyce dość często z brakiem księgi wieczystej spotkać się można także przy obrocie spółdzielczymi własnościowymi prawami do lokalu, gdyż w tym przypadku nie ma obowiązku prowadzenia ksiąg wieczystych.

Co zrobić jak nie ma księgi wieczystej?

W sytuacji gdy nieruchomość nie ma księgi wieczystej, bezpieczniej jest jednak zawrzeć umowę przedwstępną, w której – jako warunek zawarcia umowy przyrzeczonej – wskazane zostanie doprowadzenie przez sprzedającego do założenia księgi wieczystej.
Oczywiście taka umowa powinna zostać zawarta w formie aktu notarialnego, co da nam pewność bez kosztowego wycofania się z transakcji w przypadku nie spełnienia przez sprzedającego warunków.

Konstrukcja księgi wieczystej

Działy księgi wieczystej

Dane wpisywane do księgi wieczystej dzieli się tradycyjnie według działów, w których są wpisywane. Księga wieczysta składa się z 4 działów (w rzeczywistości z pięciu, bo dział pierwszy dzieli się na dwa), w których wpisuje się:

1. dział I:
   
   
   
   
   1. dział I-O: „Oznaczenie nieruchomości” – dane pochodzące z ewidencji gruntów, pozwalające na dokładne oznaczenie nieruchomości,
   
   
   2. dział I-Sp: „Spis praw związanych z własnością” – ewentualne prawa związane z prawem własności wpisanej nieruchomości,


2. dział II – oznaczenie właściciela (właścicieli) lub użytkownika wieczystego,


3. dział III – ograniczone prawa rzeczowe (z wyjątkiem hipotek), ograniczenia w rozporządzaniu nieruchomością lub użytkowaniem wieczystym oraz prawa osobiste i roszczenia ciążące na nieruchomości (z wyjątkiem roszczeń dotyczących hipotek),


4. dział IV – hipoteki, z dokładnym określeniem wysokości, waluty, zakresu, rodzaju, pierwszeństwa i ewentualnych innych cech hipoteki.

Hipoteka

W księdze wieczystej znaleźć możemy na przykład zapis dotyczący ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości. Jednym z ograniczonych praw rzeczowych jest hipoteka. Hipoteka ustanowiona na nieruchomości gruntowej stanowi zabezpieczenie dla wierzyciela oraz obciążenie nieruchomości dłużnika. Popularność korzystania z hipoteki, sprawiła, że w księdze wieczystej poświęcono jej osobny dział. Jest to dział IV KW. W celu ustalenia, czy obciążenie nieruchomości hipoteką nadal jest zasadne należy właściciela nieruchomości poprosić o aktualne zaświadczenie od wierzyciela (najczęściej banku, który udzielił kredytu na zakup tejże nieruchomości) o stanie zadłużenia (wpis do Działu IV KW jest kwotą udzielonego kredytu- nie jest to kwota aktualizowana w miarę postępu w spłacie wierzytelności) lub o tzw list mazalny, czy dokument umożliwiający wykreślenie zapisów z Działu IV KW, czyli usunięcie obciążenia w postaci hipoteki.

Służebność

W księdze wieczystej znaleźć może się także wpis dotyczący służebności. Może to być służebność gruntowa, przesyłu, osobista.  W tym przypadku w księdze wieczystej właściciela nieruchomości obciążonej, zapis dotyczący służebności znajdzie się w III dziale, natomiast w księdze wieczystej właściciela nieruchomości władnącej (korzystającego z np. drogi) wpisu o służebności dokonano w dziale I. W przypadku sprzedaży takiej działki, prawo służebności przechodzi na kolejnego właściciela – każdy właściciel nieruchomości władnącej ma prawo do korzystania z wyznaczonej części nieruchomości obciążonej.
Rozwijając kwestię służebności- instytucja służebności wywodzi się jeszcze z prawa rzymskiego i jest w skrócie ujmując - uprawnieniem, które zwiększa użyteczność jednej nieruchomości kosztem innej. Służebność jest ograniczonym prawem rzeczowym i może także służyć zaspokojeniu potrzeb osoby fizycznej w zakresie mieszkania.

Oczywiście, aby można mówić o służebności, potrzebujemy przynajmniej dwóch działek, z których jedna będzie korzystała z przywileju służebności - nazywana władnącą, natomiast druga - będzie nieruchomością obciążoną obowiązkiem służebności.

W Kodeksie Cywilnym sprecyzowano 3 podstawowe rodzaje służebności:

• służebność gruntowa


• służebność osobista


• służebność przesyłu

Służebność gruntowa

Służebność gruntowa to instrument prawny, który pozwala właścicielowi nieruchomości wykorzystać pełnię możliwości wynikających z jego prawa własności. Przykładowo, jeżeli dana działka nie ma dostępu do drogi publicznej, ponieważ oddziela ją od niej inna działka należąca do innego właściciela, będziemy mieli do czynienia ze służebnością gruntową (dokładniej - służebnością drogi koniecznej). Służebność gruntowa powinna być wykonywana w taki sposób, aby jak najmniej ograniczać możliwość swobodnego korzystania z nieruchomości obciążonej.

Służebność gruntowa ustanowiona może być jako umowa zawarta między właścicielami nieruchomości (władnącej i obciążanej). Oświadczenie właściciela nieruchomości obciążanej (czyli tego, który będzie tolerował użytkowanie w określonym umową zakresie) dla swojej ważności wymaga aktu notarialnego.

• służebność przejścia


• służebność przejazdu


• służebność czerpania ze studni,


• służebność okna lub furtki

Wymienione wyżej przypadki służebności dotyczą tzw. służebności gruntowej czynnej. Istnieje także służebność gruntowa bierna, której istotą jest to, że właścicielowi nieruchomości obciążonej może zostać zakazane dokonywania w stosunku do swojej nieruchomości określonych działań. Przykład: zakaz sadzenia wysokich drzew, które ograniczą dostęp światła do działki sąsiada.

Ustanowienie służebności odbywa się zwykle poprzez przyznanie właścicielowi uprawnień do korzystania w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej. Głównym sposobem konstytuowania służebności gruntowej jest dobrowolna umowa zawierana przez właścicieli nieruchomości i określająca zakres owej służebności. Gdy jednak dobrowolne załatwienie sprawy okazuje się niemożliwe, uprawnienie do podjęcia decyzji o powstaniu służebności będzie miał są powszechny, który poza ustaleniem zakresu służebności, może również określić należne właścicielowi nieruchomości obciążanej wynagrodzenie, które ma odzwierciedlać obniżenie wartości tak obciążonej nieruchomości.

Kolejną kwestią jest to, że warto zamieścić informację o stosunku służebności w księdze wieczystej nieruchomości, aby w przyszłości uniknąć nieporozumień (np. przy sprzedaży)

Służebność osobista

Służebność osobista to kolejny rodzaj służebności ustanowionej przez Kodeks Cywilny. Formą służebności osobistej związaną z nieruchomościami jest np. służebność mieszkania. Służebność taka pozwala zaspokoić potrzeby mieszkaniowe osoby uprawionej i jej bliskich przez ustanowienie jej prawa zajmowania mieszkania lub domu.

Służebność osobista powstaje w wyniku zawarcia umowy między zainteresowanymi osobami, w wyniku orzeczenia sądu lub w efekcie wykonania testamentu. Służebność osobista wygasa w momencie śmierci uprawnionej osoby. Osoba korzystająca ze służebności mieszkania posiada takie same prawa równe z innymi mieszkańcami i tak samo obowiązuje ją zachowywanie norm współżycia społecznego, w przeciwnym razie służebność mieszkania może być zamieniona na rentę z wniosku właściciela nieruchomości obciążonej.

Właściwością służebności osobistej jest także jej niezbywalność. Nie można zatem sprzedać prawa służebności mieszkania innej osobie. Ponadto niemożliwe jest także nabycie służebności mieszkania przez zasiedzenie, czyli z tytułu korzystania przez określony czas mieszkania. Korzystający ze służebności mieszkania może natomiast przyjąć do mieszkania małżonka i małoletnie dzieci. Możliwe jest także przyjęcie innych osób, ale pod warunkiem, że są przez niego utrzymywane lub niezbędne przy prowadzeniu gospodarstwa domowego. W razie śmierci uprawnionego prawo służebności może przejść na jego najbliższą rodzinę, ale musi to być wprost zapisane w umowie.

Służebność przesyłu

Służebność przesyłu ma miejsce, gdy dany przedsiębiorca ma zamiar wybudować lub zamontować na działce, której nie jest właścicielem, urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania energii elektrycznej, płynów, pary, gazów, itp. Służebność przesyłu jest ustanawiana w zakresie dotyczącym przeznaczenia urządzeń. Służebność przesyłu dotyczy wspomnianych urządzeń, a zatem w przypadku ich sprzedaży prawo służebności przechodzi na nowego właściciela urządzeń/przedsiębiorstwa.

Służebność przesyłu trwa do momentu istnienia przedsiębiorstwa, a po zakończeniu jego działalności obowiązkiem przedsiębiorcy jest usunięcie urządzeń przesyłowych z obciążonej działki.

Ewidencja ksiąg wieczystych

Od 2003 w Polsce jest sukcesywnie prowadzona informatyzacja ksiąg wieczystych.

W większości sądów wieczystoksięgowych nowe księgi są od razu zakładane i prowadzone w formie elektronicznej. Pozostałe księgi, prowadzone dotychczas w formie pisemnej są sukcesywnie informatyzowane.
16 czerwca 2010 na stronach Ministerstwa Sprawiedliwości uruchomiono publiczny system dostępowy. W tym dniu w bazie danych zapisanych było 12,1 mln spośród 18,8 mln wszystkich ksiąg wieczystych. Zakończenie przenoszenia wszystkich ksiąg wieczystych planowane jest na rok 2013.

Dostęp do systemu możliwy jest na stronach Nowej Księgi Wieczystej.

Księga wieczysta- informacje ogólne

W Polsce ustrój ksiąg wieczystych reguluje ustawa z 6 lipca 1982 o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn.zm.), zaś kwestie szczegółowe – rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 17 września 2001 w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz. U. z 2001 r. Nr 102, poz. 1122 z późn.zm.).

Od 1991 księgi wieczyste są prowadzone przez wydziały ksiąg wieczystych w sądach rejonowych właściwych według miejsca położenia nieruchomości ("sąd wieczystoksięgowy"). Są prowadzone dla nieruchomości a nie dla właścicieli, to znaczy, że jedna osoba może być wskazana jako właściciel w kilku księgach wieczystych, natomiast to samo prawo własności winno być wykazane w jednej i tylko w jednej księdze wieczystej.

Instytucją ksiąg wieczystych rządzi kilka zasad. Najważniejsze z nich to:

• jawność formalna – każdy może w obecności pracownika sądu zapoznać się z treścią księgi wieczystej, w związku z czym nie można zasłaniać się nieznajomością wpisów w księdze wieczystej ani wniosków, o których uczyniono w niej wzmiankę; zasada nie rozciąga się jednak na akta księgi (np. akty notarialne dotyczące danej nieruchomości), które przeglądać może jedynie osoba mająca interes prawny (właściciel lub rzeczoznawca) oraz notariusz,


• domniemanie zgodności ze stanem prawnym – domniemywa się (tzn. przyjmuje za pewne, jeżeli nie zostanie udowodnione co innego), że stan prawny ujawniony w księdze wieczystej jest zgodny z rzeczywistością (tzn. że prawa wpisane istnieją, a wykreślone nie istnieją); niezgodność treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym może być usunięta jedynie w drodze odpowiedniego procesu cywilnego,


• rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych – w razie niezgodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według księgi wieczystej nabył własność lub inne prawo rzeczowe (w pewnym uproszczeniu: kupując nieruchomość od osoby wpisanej w księdze wieczystej jako właściciel stajemy się jej właścicielem, nawet jeśli osoba ta w rzeczywistości właścicielem nie była; jest to wyjątek od zasady, że nikt nie może udzielić więcej praw, niż sam ma – nemo plus iuris ad alium transferre potest quam ipse habet),


• pierwszeństwo praw wpisanych – ograniczone prawa rzeczowe wpisane do księgi wieczystej mają pierwszeństwo przed takimi prawami nie wpisanymi do księgi.

Dane wpisywane do księgi wieczystej dzieli się tradycyjnie według działów, w których są wpisywane. Księga wieczysta składa się z 4 działów (w rzeczywistości z pięciu, bo dział pierwszy dzieli się na dwa), w których wpisuje się:\

1. dział I:
   
   
   
   1. dział I-O: „Oznaczenie nieruchomości” – dane pochodzące z ewidencji gruntów, pozwalające na dokładne oznaczenie nieruchomości,
   
   
   2. dział I-Sp: „Spis praw związanych z własnością” – ewentualne prawa związane z prawem własności wpisanej nieruchomości,


2. dział II – oznaczenie właściciela (właścicieli) lub użytkownika wieczystego,


3. dział III – ograniczone prawa rzeczowe (z wyjątkiem hipotek), ograniczenia w rozporządzaniu nieruchomością lub użytkowaniem wieczystym oraz prawa osobiste i roszczenia ciążące na nieruchomości (z wyjątkiem roszczeń dotyczących hipotek),


4. dział IV – hipoteki, z dokładnym określeniem wysokości, waluty, zakresu, rodzaju, pierwszeństwa i ewentualnych innych cech hipoteki.

Wpisów do księgi wieczystej dokonuje sąd wieczystoksięgowy w osobie sędziego lub – coraz częściej – referendarza sądowego, na podstawie złożonych wniosków, wyjątkowo tylko z urzędu. Wpis do księgi jest specyficzną formą orzeczenia sądowego i jako taki podlega kontroli instancyjnej: od wpisu oraz oddalenia wniosku o wpis zarówno wnioskodawcy jak i uczestnikom postępowania wieczystoksięgowego służy apelacja (do sądu okręgowego) lub skarga na orzeczenie referendarza (do sądu rejonowego, w którym ten referendarz orzeka).

Przy każdej księdze wieczystej są prowadzone akta, gdzie składa się wszystkie dokumenty i pisma, które były podstawą wpisów w księdze. Akta, jak wyżej wskazano, nie są objęte zasadą pełnej jawności.

Dla nieruchomości, które nie mają założonych ksiąg wieczystych, prowadzi się tzw. zbiory dokumentów. Są to, zgodnie z nazwą, prowadzone dla poszczególnych nieruchomości zbiory dokumentów, z których wynika stan prawny nieruchomości – stan własności i obciążenia. Obecnie nie zakłada się już zbiorów dokumentów, jednak istniejące nadal zachowują znaczenie prawne.

Od 2003 w Polsce jest sukcesywnie prowadzona informatyzacja ksiąg wieczystych. W większości sądów wieczystoksięgowych nowe księgi są od razu zakładane i prowadzone w formie elektronicznej. Pozostałe księgi, prowadzone dotychczas w formie pisemnej są sukcesywnie informatyzowane. 16 czerwca 2010 na stronach Ministerstwa Sprawiedliwości uruchomiono publiczny system dostępowy. W tym dniu w bazie danych zapisanych było 12,1 mln spośród 18,8 mln wszystkich ksiąg wieczystych. Zakończenie przenoszenia wszystkich ksiąg wieczystych planowane jest na rok 2013.

Dostęp do systemu możliwy jest tutaj: http://ekw.ms.gov.pl/

Źródło: Wikipedia